اختصاصی؛

اداره یک مدرسه مخفی زیر نظر طالبان خالی از خطر نیست. «ر» در ابتدا در ترس زندگی می‌کرد و به‌ندرت خانه خود را به دلیل خطر حملات طالبان ترک می‌کرد. بااین‌حال، با پخش‌شدن خبر مدرسه او در جامعه، دختران بیشتری از راه رسیدند که از دیوارها بالا می‌رفتند و از گشت‌های هوشیار طالبان برای دسترسی به آموزش فرار می‌کردند.

 

به گزارش گروه بین‌الملل صبح ما به نقل از یوروشیا ریوییو، پس از بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان در ماه اوت ۲۰۲۱، ابر سیاهی از محدودیت‌های آموزشی بر این ملت به‌ویژه بر دختران جوان آن کشور، پدید آمد. آموزش متوسطه رسمی برای دختران به طور ناگهانی ممنوع شد و رؤیاهای آنها برای یادگیری و آرزوی آینده‌ای روشن‌تر از بین رفت. در میان این ناملایمات، گروهی از معلمان و دانش‌آموزان شجاع در کابل از رژیم ستمگر سرپیچی کرده و مدارس مخفی را در تلاشی مخفیانه برای زنده نگه‌داشتن شعله آموزش‌وپرورش راه‌اندازی کرده‌اند.
در قلب کابل، معلمی که تنها به نام «ر» شناخته می‌شود، مأموریتی جسورانه را آغاز کرده است تا به دخترانی که طالبان به‌زور از دسترسی به مکاتب (مدارس) محروم شده‌اند، آموزش دهد. در ابتدا، مدرسه او فقط ۱۰ شاگرد داشت، اما امروز، او بیش از ۶۰ دختر، در سنین مختلف، در کنار مادرانشان را در یک پناهگاه پنهانی آموزش می‌دهد.
مکتب «ر»، اگرچه از دید طالبان پنهان است، اما شبیه هر کلاس درس دیگری است. دخترانی که طبق دستور رژیم افراطی عبای سیاه پوشیده‌اند، روی زمین می‌نشینند و فعالانه مشغول یادگیری هستند. در یک مصاحبه ویدئویی، «ر» دنیای مخفی خود را فاش می‌کند و با افتخار آثار هنری شاگردانش را به نمایش می‌گذارد. علی‌رغم محرمانه بودن مدرسه او، اشتیاق به یادگیری در دل این جوان‌ها می‌درخشد.

آموزش شجاعت و دانش
تعهد «ر» به آموزش فراتر از موضوعات رایج است. او در مخفیگاهی پنهان در پشت خانه‌اش، کلاس‌های طراحی و خیاطی را برگزار می‌کند، درحالی‌که با کمک دو معلم دیگر، درس‌های رسمی ریاضی، تاریخ، علوم و مطالعات اجتماعی را ارائه می‌دهد. هدف این رویکرد جامع توانمندسازی دختران با مهارت‌ها و دانش‌های ضروری است که در آینده به آنها کمک خواهد کرد.
اداره یک مدرسه مخفی زیر نظر طالبان خالی از خطر نیست. «ر» در ابتدا در ترس زندگی می‌کرد و به‌ندرت خانه خود را به دلیل خطر حملات طالبان ترک می‌کرد. بااین‌حال، با پخش‌شدن خبر مدرسه او در جامعه، دختران بیشتری از راه رسیدند که از دیوارها بالا می‌رفتند و از گشت‌های هوشیار طالبان برای دسترسی به آموزش فرار می‌کردند. این اقدامات شجاعانه باعث شد تا «ر» در مأموریت خود ثابت‌قدم بماند.
بدتر شدن بحران آموزشی
بر اساس گزارش اخیر سازمان ملل متحد، واقعیت تلخ در افغانستان این است که ۲٫۵ میلیون دختر، ۸۰ درصد از گروه سنی آنها، در حال حاضر از تحصیل محروم هستند. از زمان بازگشت طالبان به قدرت، ۱٫ میلیون دختر از دسترسی به مدارس متوسطه و دانشگاه محروم شده‌اند و زنان با سن بیشتر در اواخر سال ۲۰۲۲ به این ممنوعیت اضافه شده‌اند. رژیم افراطی اکنون اجازه تحصیل برای دختران را تنها تا پایه ششم می‌دهد و آنها را به سمت مدارس مذهبی که به‌عنوان تنها گزینه آنها برای یادگیری است، سوق می‌دهد.
این اولین‌بار نیست که مدارس مخفی در افغانستان پدید می‌آیند. در طول حکومت قبلی طالبان در دهه ۱۹۹۰، مدارس مخفی بی‌شماری از آن رژیم ستمگر سرپیچی می‌کردند. گزارش‌های مربوط به آن دوران نشان می‌دهد که سازمان‌های بشردوستانه از بیش از ۱۰۰ مدرسه مخفی که تقریباً ۴۵ هزار کودک را قادر می‌ساختند تا آموزش ببینند، حمایت می‌کردند.
در مواجهه با ناملایمات، فعالانی مانند «مطیع الله ویسا»، یکی از بنیان‌گذاران سازمان غیرانتفاعی «راه قلم»، در خط مقدم حمایت از تحصیل دختران در افغانستان بوده‌اند. ویسا و سازمانش حتی پس از بازداشت توسط طالبان، تمرکز خود را به کمپین بازگشایی مدارس معطوف کردند. راه قلم در حال حاضر نزدیک به ۴۰ مدرسه زیرزمینی را اداره می‌کند و به بیش از ۵ هزار دختر از کلاس‌های اول تا نهم آموزش می‌دهد.
اهمیت این مدارس مخفی با عزم و اراده دانش‌آموزانشان مشخص می‌شود. دختر ۱۳ ساله‌ای که در مدرسه «ر» درس می‌خواند، علی‌رغم خطرات، آرزو دارد مهندس شود. او تأکید می‌کند که او و هم‌شاگردی‌هایش کار اشتباهی انجام نمی‌دهند و والدینشان کاملاً از تحصیل آنها حمایت می‌کنند. امید به تحقق رؤیاهای آنها بر خطر غلبه می‌کند.
مواجه با خطر قریب‌الوقوع
راه‌اندازی مدارس مخفی ناگزیر مستلزم خطرات قریب‌الوقوع با طالبان است. «ر» اتفاقی را به یاد می‌آورد که مقامات طالبان در خانه او را زدند، اما او در آن زمان در خانه نبود. شاگردان شجاع او با ترس با او تماس گرفتند و اوضاع را مدیریت کردند. در پاسخ، او به طور موقت مکتب را به مدت یک ماه تعطیل کرد و برای یک هفته کابل را ترک کرد و از راه نجات تحصیلی ارزشمندی که فراهم می‌کرد، محافظت کرد.
علی‌رغم تهدید دائمی، «ر» در مأموریت خود برای آموزش دختران مصمم است. او در نظر دارد مدرسه خود را گسترش دهد تا به دختران بیشتری برسد و معلمان بیشتری را بکار گیرد. او از دوستانی الهام می‌گیرد که مدارس مخفی مشابهی را اداره می‌کنند و به صدها دخت

علی‌رغم تهدید دائمی، «ر» در مأموریت خود برای آموزش دختران مصمم است. او در نظر دارد مدرسه خود را گسترش دهد تا به دختران بیشتری برسد و معلمان بیشتری را بکار گیرد. او از دوستانی الهام می‌گیرد که مدارس مخفی مشابهی را اداره می‌کنند و به صدها دختر آموزش می‌دهند. وقتی از او می‌پرسند اگر طالبان کلاس‌هایشان را کشف کنند، چه می‌گویند، او با لبخندی مصمم پاسخ می‌دهد: «به آنها خواهیم گفت که فقط قرآن می‌خوانیم».

نتیجه
در سایه ناملایمات، مدارس مخفی در کابل مسیری را برای تحصیل دختران افغان روشن می‌کند. این معلمان فداکار و دانش‌آموزان شجاع از ممنوعیت ظالمانه طالبان برای تحصیل رسمی دختران سرپیچی می‌کنند. درحالی‌که جهان ناظر تلاش‌های شجاعانه آنهاست، آنها همچون چراغ امید ایستاده‌اند و به ما یادآوری می‌کنند که عطش دانش حتی در تاریک‌ترین زمان‌ها خاموش‌شدنی نیست. انعطاف‌پذیری و عزم آنها نمایی از آینده روشن‌تری را ارائه می‌دهد که در آن همه دختران افغان بتوانند بدون ترس یا تبعیض به آموزش دسترسی داشته باشند.

ترجمه: گلناز سادات غفاری