در گفت‌وگو با «صبح ما»؛

یک تحلیگر مسائل منطقه گفت: اگر تدبیر وعقلانیتی در این دو کشور وجود داشته باشد، از رقابت کاهنده و خصمانه خارج می شوند و به سوی یک رقابت معقول و در ضمنِ نوعی همکاری  پیش می روند. یعنی رقابت زیربنای همکاری  می‌شود. البته همانطور که گفتم این موضوع بستگی به عقلانیت و توجه بیشتردو کشور به منافع ملی و منطقه ای، دارد.

 

صباح زنگنه، تحلیگر مسائل منطقه، در گفتگو با «صبح ما»  در خصوص معادلات منطقه و وضعیت ایران و عربستان بعد از روی کار آمدن بایدن در آمریکا گفت: اوضاع در منطقه هنوز تغییر چندانی پیدا نکرده است. صرفا یک سلسله سخنرانی و بیانیه و صحبت بوده است و چیزی که در صحنه عمل نتیجه بدهد، هنوز ظاهر نشده است. گرچه همین صحبتها هم روی برخی از کشورها موجی ایجاد کرده و آثار خود را به تدریج می گذارد.

او ادامه داد: تغییر سیاست آمریکا نسبت به عربستان و اقدامات جنایکارانه این کشور در جنگ علیه یمن،  مسئله انصارالله و خروج انصارالله  از لیست گروه های تروریستی، اگرچه اسم رهبران این جنبش هنوز در لیست است، و اعلام اینکه تسلیحات به عربستان فروخته نخواهد شد، البته در اینجا هم باید دید که منظور آمریکا  عدم فروش نوع خاصی از تسلیحات است و یا هر نوع تسلیحاتی، مواردی است که تا کنون اعلام شده است.

صباح زنگنه گفت: سیاستهای عربستان به شدت متکی به سیاستهای آمریکاست و هر حکومتی که در آمریکا روی کار بیاید، درصورتی که جهت‌گیری متفاوتی داشته باشد، بلافاصله روی سیاستهای عربستان و موقعیت آن در منطقه اثر خواهد گذاشت.

این کارشناس مسائل منطقه اظهار داشت: سیاستهای آقای بایدن نسبت به ایران هنوز مشخص نشده است. گفته شده که ایشان قصد برگشت به برجام را دارد اما نحوه برگشت  به برجام و برخودش نسبت به تحریم‌های قبل برجام، زمان برجام و بعد برجام هنوز مشخص نیست. بایدن با طرح بهانه‌هایی از این دست که باید بنشینیم مذاکره کنیم، در سیاست خود نسبت به ایران تعلل ایجاد کرده است.

او افزود: هنوز فضا غبارآلود و مبهم است و تا این ابعاد مشخص نشود، نمی‌توان تصویر روشنی از جایگاه عربستان، جمهوری اسلامی ایران و روابط و نقشی که آمریکا می خواهد در منطقه ایفا کند، ارائه داد. اینکه آیا  آمریکا به دنبال افزایش و یا کاهش حضور نظامی خود در منطقه است، همه اینها باید پاسخ داده شود.

این کارشناس مسائل منطقه در پاسخ به این سوال که آیا با روی کار آمدنِ بایدن دوران اعراب سپری شده و آینده خاورمیانه را رقابت ایران، ترکیه و اسرائیل شکل خواهد داد، گفت: ضعیف تر شدن عربستان در این دوره مشهودتر است. اما در مورد ایران و ترکیه و اسرائیل باید بگویم که  این رقابت قبلا هم به اشکال مختلف بوده است و زمانی قبل از پیروزی انقلاب اسلامی این سه محور همساز و همراه بودند. ایران، ترکیه و اسرائیل، البته زمانی عراق و زمانی هم پاکستان به آنها اضافه شدند اما این سه، اصلی بودند و رقابتی بین آنها نبود. با طی شدن این دوره‌ها و پیروزی انقلاب اسلامی، ترکیه تلاش کرد برای خود جایگاه بزرگتری پیدا کند، از طرفی رژیم اسرائیل به رقابت و خصومت با جمهوری اسلامی ایران مبادرت ورزید. این سه عنصر در منطقه تعیین کننده هستند.

او در ادامه گفت: عربستان هم به دو دلیل از اولویتی که در سیاستهای آمریکا داشت، افت کرده است؛ اول، بی نیازی آمریکا از نفت عربستان و دوم، سیاستهای ضد حقوق بشری عربستان و به خصوص جنگ عربستان علیه یمن و همچنین ارتکاب جنایت نسبت به خاشقچی موقعیت عربستان را به شدت پایین آورده است.

صباح زنگنه در خصوص آینده روابط ایران و عربستان گفت: قبل از انقلاب این دو کشور  با آمریکا روابط خیلی خوبی داشتند و برای  خرید تسلیحات و هواپیما و سایر ملزومات نظامی، بین آنها رقابت بود. هر کشوری که بیشتر از آمریکا اسلحه می‌خرید، جایگاه بالاتری داشت و آمریکا بیشتر به آن متکی بود. اما بعد از خروج ایران از سلطه آمریکا این معادله به هم خورد. آمریکا به دنبال این است که جایگاه این دو کشور را با سیاستهای خاصی که در منطقه  تعبیه می کند، به نوعی به سمت تقابل کنترل شده بکشاند.

او افزود: یعنی ضمن اینکه این دو کشور رقیب هم هستند، به دنبال کنترل این رقابت است و می خواهد مانع هژمون یکی از این دو کشور در منطقه شود. این سیاست کلی آمریکاست. اگر تدبیر وعقلانیتی در این دو کشور وجود داشته باشد، از رقابت کاهنده و خصمانه خارج می شوند و به سوی یک رقابت معقول و در ضمنِ نوعی همکاری  پیش می روند. یعنی رقابت زیربنای همکاری  می‌شود. البته همانطور که گفتم این موضوع بستگی به عقلانیت و توجه بیشتردو کشور به منافع ملی و منطقه ای، دارد.